Tết có ít thời gian rảnh nên em mạo muội post bài về việc nâng cấp nhẹ cho cặp L100. Loa JBL L100 là một cặp loa vang bóng một thời của JBL từ những năm 197x và đến tận bây giờ vẫn nhiều người sở hữu. Từ lúc sa chân vào món tốn kém này thì đã thay biết bao nhiêu loa và amply rồi. Do kinh phí có hạn nên chỉ loanh quanh L16, L96, L110, L112, L36 (của anh bạn) và giờ là L100. Lúc mua L100 thì cũng đã nghiên cứu các kiểu,diễn đàn Tây và ta đều đọc hết. Thông tin chia sẽ trên các diễn đàn cũng khá nhiều ý kiến trái chiều. Có nhiều người đánh giá cao cặp L100 và cũng không ít người không đánh giá cao hoặc đánh giá thấp cặp loa này. Thôi thì, mua về để mình nghe và L100 chắc cũng không tệ nên đi tìm mua coi như là trải nghiệm. Sau khi tìm hiểu một hồi thì chốt L100A. L1000 có 3 model khác nhau L100C thẳng hàng, L100C xéo và L100A. Em sẽ đề cập lý do chọn L100A ở phần cuối topic.
Phần 1: Thay tụ Có lẽ đây là vấn đề nhiều người chơi vẫn còn lăn tăn liệu có nên thay tụ cho phân tần hay không. Trước khi thực hiện thay tụ phân tần cho cặp Tannoy Berkeley của em thì cũng phải mất mấy tuần tìm hiểu và cân nhắc. Sau khi tìm hiểu trong topic Tannoy trênVNAV thì gần đây rất nhiều bác tư vấn nên thay tụ cho phân tần với những cặp loa trên 20 tuổi. Trên diễn đàn nước ngoài thì rất nhiều người tư vấn nên thay tụ cho phân tần. Sau khi thay tụ phân tần cho cặp Berkeley thì nghe hay hơn đáng kể. Quay trở lại cặp L100. Lúc đi mua nghe test thì thấy cũng OK, chủ yếu là test nhạc vocal và một ít nhạc guitar. Vocal nghe OK, nhưng guitar thì tiến không sắc và căng như khi em nghe L112. Lúc đó test với dây RCA và dây loa bình thường nên em nghĩ là chắc là do dây tín hiệu kém nên nó thế. Lúc đem về nhà nghe với sansui 907LTD, dây tín hiệu VDH nên cải thiện được kha khá so với lúc test. Tuy nhiên, khi nghe nó cứ có cảm giác thiếu thiếu và đặc biệt là tiếng treble khá hụt so với cặp L112. Nghĩ đến việc thay tụ nhưng vì mạch phân tần L100 khó tháo do vướng 1 con vít dưới cái tem nên hơi lăn tăn với vụ thay tụ phân tần cho L100. Vụ thiếu treble (tiếng guitar không căng và sắc) thì ban đầu em nghĩ là do loa treble giấy nó như vậy là chỉ lên được 16khz thôi nên không sắc như L112. May mắn là em được một bác trên vnav tư vấn là L100 không hề thiếu treble này nên thay tụ. Cũng may là mạch phân tần L100A rất đơn giản,chỉ có 2 cái tụ 8uF cho loa mid và 3uF loa treble.
Lúc tìm mua tụ thì cái trị số 8uF và 3uF khó tìm quá vì tụ ở shop trên VNAV và Phoamthanh thì toàn trị số lẻ vì vậy một là chọn theo kiểu ghép tụ để đạt đúng trị số, hai là chon tụ trị số gần nhất có thể và chấp nhận tần số cắt lệch đi một tý. Em quyết định phương án 2 là chọn tụ có trị số gần nhất có thể để đơn giản và giảm chi phí. Cho loa mid em chọn tụ Mundof evo Oil 8.2uF và Jantzen 3.3uF cho loa treble. Việc thay tụ cho L100 khá đơn giản, tuy nhiên do tụi JBL nó dán cái tem che mất một con vít nên sẽ gặp rắc rối. Hoặc là lột cái tem đó ra, vì là tem nhôm nên lúc dán lại sẽ không đẹp và có vết nên cuối cùng em quyết định là tháo 3 con vít kia ra và hy sinh con vít còn lại ở dưới cái tem JBL bằng cách bẻ cái góc đó. Vì bản mạch là giấy carton nên việc bẻ khá dễ dàng. Sau khi bẻ cái góc đó thì lôi cái mạch phân tần ra và thay tụ đơn giản. Mặc dù là tụ không phân cực nhưng khi thay cứ theo quy ước theo chiều chữ in trên tụ.
Hai cái tụ cũ nó dán rất chặt nên không tháo ra được, vả lại em cũng muốn để đó để khi nào bán và người mua muốn tụ zin thì em lại hàn dây lại là xong. Đầu tiên là em làm 1 bên loa trước và test nghe từ bên và dùng núm balance để test từng bên để đối chứng sự khác biệt trước và sau khi thay tụ. Sau khi test LR thì xác nhận tiếng bên thay tụ nghe rất rõ ràng, tiếng bass và treble cải thiện đáng kể và tiếng guitar rất căng và trong (đúng như kỳ vọng). Sau khi test xong thì quyết định lôi cái loa bên kia ra làm luôn mặc dù gần 12h đêm Sau khi thay tụ xong cho cặp loa L100A, em test nhiều thể loại nhạc khác nhau, vocal, hòa tấu guitar, piano. Kết quả rất hài lòng với công sức và thời gian cũng như chi phí (gần hơn 1tr) bỏ ra. Lúc này mới biết là L100 không hề thiếu treble. Tiếng guitar rất trong và căng, tiếng rít trên dây đàn nghe rất rõ và ngoài ra nghe được nhiều dải âm thanh mà trước khi thay tụ không nghe thấy. Tóm lại, việc thay tụ phân tần cho L100 là việc rất nên làm vì nó làm cho cặp loa này nghe hay hơn rất nhiều. Sau khi thay xong em mới hiểu tại sao có một số người comment là L100 tiếng tối và chi tiết không tốt. Việc thay tụ sẽ giải quyết những vấn đề này.
Phần 2: Gắn thêm cuộn cảm cho loa bass. So với những loa mà em từng trải nghiệm thì cặp L100 có mạch phân tần đơn giản nhất. Hai cái tụ lọc cho loa mid và loa treble và cái loa bass đóng vai trò loa toàn dải. Thiết kế này có lợi điểm là tiếng mid ra nhiều (dày), nên Tây thì nói là nghe vocal forward (có người thích và cũng có người không thích). Cá nhân em thấy khi nghe pre75 rất hay nhưng khi nghe hòa tấu không hay lắm, đặc biệt khi mở to thì tiếng bị rối vì loa bass và loa mid chồng chéo nhau. Đồ thị bên dưới thể hiện sự chồng chéo trên 1000Hz. Net 1 là bass, Net 2 là mid. Khi nghiên cưu mạch phân tần của các loa tương tự (L36, L96, L110, L112...) thì loa bass đều có cuộn cảm để cắt bớt tần số trung thì ý tưởng gắn cuộn cảm cho loa bass nảy ra. Vấn đề là chọn giá trị cuộn cảm bao nhiêu là phù hợp. Search trên diễn đàn trong và ngoài nước thì không thấy đề cập vấn đề này. Bên Tây thì có 2 mạch thiết kế lại hoàn toàn nhưng thấy chi phí lớn và rắc rối quá nên bỏ qua. Ban đầu quyết định chọn giá trị 2mH mắc nối tiếp loa bass. Tuy nhiên, khi đi mua thì không có nên đành mua cuộn 1.6mH. Về gắn vô một bên loa trước xem nó thế nào, kết quả sau khi gắn vô rất khả quan. Lúc thử nghiệm thì em câu dây qua ống thông hơi để có thể thay đổi việc nghe qua cuộn cảm và bypass cuộn cảm để có thể phân biệt. Sau đó em làm nốt loa bên kia và làm kiểu có thể bypass cuộn cảm để có thể nghe như L100 nguyên bản mà không phải tháo loa bass ra câu lại dây. Nghe thử sau khi mắc nối tiếp cuộn cảm vào loa bass thì thấy cải thiện rất rõ rệt, bass treble tách bạch rõ ràng, mở to không còn bị rối do chồng chéo loa bass và loa mid nữa. Sau đó em làm blind test thì ba xã kết luận mắc nối tiếp cuộn cảm nghe hay hơn, đặc biệt là nhạc hòa tấu. Sau khi gắn cuộn 1.6mH vẫn có cảm giác chưa hoàn toàn thỏa mãn vì không chắc 16mH là giá trị tối ưu nên phải thử các cuộn trị số khác nhau. Vì vậy ý tưởng external box hình thành.
Để làm cái external box (chỉ cuộn cảm) thì em chọn 3 trị số: 1mH, 1.3mH và 1.6mH. Trên box sẽ có 4 lựa chọn: 1 là nguyên bản không qua cuộn cảm và 3 lựa chọn còn lại là qua 1 trong 3 cuộn cảm trị số 1.0mH, 1.3mH và 1.6mH. Các cuộn cảm em chọn loại tốt (Jantzen hoặc tương đương), chì hàn thị dùng chì Vandehul và dây dẫn cũng là Vandehul. Hộp nhựa mua ở chợ Nhật Tảo. Sẽ cần 4 cặp cọc loa và 2 cái bắp chuối. Từ dưới lên trên lần lượt là : câu trực tiếp không qua cuộn cảm, cọc kế tiếp là 1mH, sau đó là 1.3mH và 1.6mH. Cọng dây màu xanh sẽ nối vào cọc đỏ trên amp. Đằng sau loa cọc loa em cũng thay cọc loa để có thể đi dây (+) cho loa bass. Một đầu bên trong loa nối vào cọc đỏ của củ loa, đầu còn lại là bắp chuối để cắm vào 1 trong 4 cổng trên box. Cách làm này để sau này muốn trả về zin vẫn không ảnh hưởng vì không phải khoan hay đục gì, vẫn là nguyên bản. Dây loa vấn cắm bình thường để cấp tín hiệu cho loa mid và treble, loa bass sẽ đi qua external box để tùy chọn trị số cuộn cảm.
Hình bên dưới để các bác dễ hình dung cách đi dây. Dây loa bass từ external box vô loa bass Dây nối từ cọc dương (đỏ) từ amp.
Kết quả test và nhận xét. 1/ Ở chế độ nguyên bản (không qua cuộn cảm). Nghe nhạc pre75 rất hay, rất truyền cảm. Chế độ này em chuyên dùng để nghe pre75. Nếu nghe thể loại nhạc mới sau này kể cả nhạc vàng sẽ không hay đặc biệt khi mở to sẽ bị chồng chéo bass và mid. 2/ Qua cuộn 1.0mH: Vấn đề chồng chéo bass và mid giảm rất nhiều, mở to không còn cảm giác rối nữa, bass treble tách bạch rất rõ. Nghe vocal vẫn rất hay. Nghe đĩa Nguyễn Ánh 9 ở chế độ này rất hay, rất cân bằng (mid hơi trội một tý thôi, rất ít), chi tiết rất tốt. Chế độ này nghe nhạc vàng thâu âm sau 1975 nghe rất hay. Nghe hòa tấu cũng hay, hay hơn nhiều so với L100 nguyên bản. 3/ Qua cuộn 1.3mH: giá trị này theo em là cân bẳng nhất, 3 dải đều nhau. Chế độ này nghe hòa tấu và nhạc Việt thâu âm sau này hay nhất. Mở to hoàn toàn không bị rối và cảm giác chồng chéo loa bass và mid. 4/ Qua cuộn 1.6mH: mid hơi hụt đi một tý (khá ít, để ý kỹ sẽ thấy) nhưng bù lại tiếng cực kỳ sạch sẽ. Do không có trị số nào là hoàn hảo cho tất cả các thể loại nhạc cho nên em để external box và tùy vào thể loại nhạc mà em chọn giá trị tương ứng. Tuy nhiên, hầu hết em để ở chế độ 1.3mH. Vì vậy, để đơn giản thì các bác có thể chỉ dùng 1 cuộn cảm 1.2mH hoặc 1.3mH và để luôn trong thùng loa.
Hi, Em cũng dùng JBL L100 Century từ 2015 và đến 2016 thì làm lại phân tần cho loa theo mạch sau và dùng cho đến giờ, và chắc là còn dùng lâu nữa hiiii.
Anh dùng cuộn L =1,3mH là chính xác,lúc này bass cắt ở khoãng 1,1khz.Nhưng theo tôi,anh nên cắt bậc 2,đấu thêm tụ như a asap.Tụ tính nháp ra trị số ~13uf và L = 1,64mH.Chúc anh nhiều niềm vui với JBl.
Đây là một trong những lý do mà nhiều người đau đầu với dòng JBl này.amp nào đánh cũng lùng bùng hết trơn.Chỉ cần một thủ thuật nhỏ cho loa,là hết xãy phải không ?
Sau khi nghe một thời gian, em tháo cặp 1mH và gắn luôn vô thùng loa để tiện khiêng đi khiêng lại. Em nghĩ nếu bác nào thích nghe nhạc vàng thì dùng cuộn 1mH sẽ hài lòng. Nếu thích nghe hòa tấu thì dùng cuộn 1.3mH.
L=1.64mH,và C=15uF/100v cắt ở 1,1khz.Cuộn kia không dùng tới.Muốn hay hơn nữa,chỉ có cách làm luôn lại Crossover của cặp này.
Mình có sẵn cuộn cảm 1mH nên tận dụng luôn. Vậy nhờ bác tính dùm nếu dùng cuộn cảm 1mH thì cần tụ bao nhiêu. Thanks!
Gắn cuộn cãm 1mH,lúc này cắt tần ở 1,8khz.Tụ 8uF.Đúng là đầu cá,gá đầu tôm.Lúc này,bass vẩn lùng bùng,mid rối !!! Cuộn cảm rẻ mà,có thể mua dây tự quấn !
Cám ơn các bác đã tư vấn nhiệt tình. Mình gà lắm mấy vụ này. Xin được cuộn cảm 1mH và mới đặt mua tụ k78 34 3.3mF hết 700k. Cuối tuần rảnh làm xem sao.
Cảm ơn mấy bác cho em mở mang tầm mắt, bác cho em hỏi khi bác độ lại phân tần này là bỏ chiết áp luôn đúng ko ạ?
