1. Cơ sở vật lý của âm thanh - Sóng âm Âm nhạc sẽ không tồn tại nếu không có âm thanh. Tất cả những gì có tính nhạc đều xuất phát từ âm thanh, nhưng ngược lại thì không đúng - có rất nhiều âm thanh không có tính nhạc. Giữa âm thanh có tính nhạc và âm thanh không có tính nhạc có sự khác nhau. Âm thanh là một hiện tượng vật lý đồng thời nó còn là một cảm giác. Âm thanh được tạo ra bởi sự dao động của một vật thể đàn hồi nào đó. Khi vật thể đàn hồi dao động đã tạo ra những sóng âm. Những sóng âm này lan truyền trong không gian đến tai người làm cho màng nhĩ cũng dao động cùng với tần số của sóng đó. Từ màng nhĩ những sóng âm này truyền qua hệ thần kinh của bộ não tạo nên cảm giác về âm thanh.
Điều gì tạo nên sự khác biệt giữa các âm thanh? Hãy xem sự khác nhau giữa hai dạng sóng âm để thấy được hình dạng mức độ rung của chúng. Dạng sóng âm của cách cửa khi sập lại như sau:H4 Dạng sóng âm này không đều và giật, là kết quả của âm thanh gay gắt. Hãy chú ý đến độ lớn lúc bắt đầu và nhỏ dần về sau.
Dạng sóng âm của dây đàn Guitar sẽ như sau:H5 Dạng sóng âm này cũng xuất phát to rồi nhỏ dần, nhưng lại có sự khác biệt rõ rệt. Dây đàn guitar khi rung lên tạo một sóng âm liên tục và đều đặn, khi nghe sẽ dịu và có tính nhạc rõ ràng. Chính cách rung đều đặn của sóng âm đã tạo sự khác biệt giữa âm thanh và âm thanh có tính nhạc.
m thanh có tính nhạc là sự rung của sóng âm một cách đều đặn. Khi nghe sóng âm đều đặn tai chúng ta phát hiện được tần số và nhận biết được cao độ của âm thanh. Chẳng hạn như tiếng hát, tiếng đàn, tiếng sáo...Những âm thanh này gọi là những âm có cao độ rõ ràng hay còn gọi là những âm thanh có tính nhạc (âm nhạc)
Âm thanh không có tính nhạc là sự hỗn độn của tần số dao động, nó không theo một trật tự đều đặn. Tai chúng ta vẫn nhận biết được các âm thanh này nhưng không có tần số nào ổn định để có thể phân biệt được cao độ. Chẳng hạn như những âm không có tần số nhất định như tiếng máy nổ, tiễng còi ô tô, tiếng sấm, tiếng gió thổi...gọi là những âm không có độ cao rõ ràng hay còn gọi là tạp âm Nhiều âm thanh lại có sự kết hợp của cả hai như Trống (Drums) và các nhạc cụ gõ phụ (percussion). Ta có thể nghe được cao độ của nó
2. Biên độ và tần số Có hai thuộc tính của sự rung ảnh hưởng đến cách thức âm thanh vang lên đó là Biên độ (amplitude) và tần số (frequency). Biên độ là kích cỡ của rung và nó xác định mức độ to nhỏ (cường độ) của âm thanh. Âm thanh rung rộng hơn có nghĩa là nó vang lên to hơn. Biên độ rất quan trọng khi ta cân bằng và kiềm chế cường độ của âm thanh, tương tự như khi ta điều khiển âm lượng trên đầu đĩa CD. Đây cũng là nguồn gốc của từ Amplifier (tăng âm) – là một thiết bị tăng biên độ của sóng âm.
Tần số là tốc độ của rung, nó xác định ra cao độ của âm thanh. Tần số càng cao thì âm thanh sẽ càng cao và ngược lại. Tần số được đo bằng số vòng của sóng âm xảy ra trong một giây. Đơn vị đo tần số là Hertz (viết tắt là Hz).
Tần số 1 Hz có nghĩa là một vòng sóng âm trong 1 giây. Tần số 10 Hz có nghĩa là trong 1 giây có 10 vòng sóng âm. Ta thấy sóng âm lúc này ngắn và sát nhau hơn. Nốt A (la) ở quảng tám 4 có tần số là 440 Hz. Nó thường được dùng để làm chuẩn lên giây cho các nhạc cụ.
3. Âm sắc nhạc cụ - bồi âm Khi một vật thể dao động, sóng âm của chúng đã khúc xạ ở những phần bằng nhau sinh ra bồi âm. Chẳng hạn khi một dây đàn violon dao động, nó không chỉ rung toàn bộ sợi dây đàn mà còn dao động ở từng phần 1/2 dây, 1/3 dây, 1/4 dây, 1/5 dây...Trong quá trình dao động chung của toàn bộ dây đàn, những dao động ở từng phần cũng tạo ra những âm cục bộ. Những âm này có độ cao khác nhau vì dao động của các làn sóng tạo ra chúng có tốc độ khác nhau. Tuy nhiên tai người chỉ nghe được âm chính do dao động của toàn bộ dây đàn, còn những âm này không nhận thấy được và được gọi là âm bồi Có rất nhiều loại nhạc cụ và âm sắc khác nhau. Khi hai nhạc cụ cùng chơi một cao độ chúng cũng vang lên khác nhau về âm sắc. Điều này có nghĩa là nhạc cụ đã tạo ra một sóng âm mà được kết hợp từ nhiều tần số có liên quan (gọi là bồi âm). Tất cả các tần số hợp lại tạo nên âm sắc khác nhau, tiếng nói khác nhau của các nhạc cụ. Tần số thấp nhất thường là tấn số chính, ta có thể nhận biết được cao độ của nó. Sự kết hợp các bồi âm khác cho ta một dạng sóng âm khác biệt, do đó cho ta sự khác biệt về âm sắc của nhạc cụ. Đàn Piano và kèn trumpet hoặc guitar chứa những sự kết hợp bồi âm khác nhau và do đó ta sẽ nhận biết được tiếng của từng nhạc cụ, ngay cả khi chúng chơi cùng một nốt nhạc.
Khi ta nhân đôi tần số của một nốt nhạc thì cao độ của nó sẽ cao gấp đôi. Chúng ta vẫn thấy chúng vang lên giống nhau ở một góc độ nào đó, nhưng tần số của nó thì khác nhau. Hãy xem xét tần số 440 Hz, nó là nốt A nằm ở giữa bàn phím đàn piano. Tần số 880 Hz cao gấp đôi nhưng vẫn là nốt A và âm thanh nghe rất giống nhau, đôi khi khó phân biệt. Sóng âm sau đây sẽ cho ta thấy hai vòng của tần số 880 Hz lại bằng với khoảng cách của một vòng tần số 440 Hz.
Hì hì, vỗ tay cho bác rebel. Rõ ràng dễ hiểu hơn so với 2 bác học nhạc viện hôm trước đã viết nhiều lần. Tiếp bác ơi P/S: nguồn ở đâu bác trích luôn cho thêm phần hoành tráng nhé.
Bác rebel2008 xứng đáng được vỗ tay, nhưng không nên sánh với 2 bác nhạc viện nào đó( tôi chưa biết). Mỗi người có khả năng sư phạm khác nhau, nhưng kiến thức và tâm huyết của họ thì nên trân trọng. Mời bác rebel2008 tiếp tục, mong rằng càng về sau càng khó nhưng bác vẫn tìm ra cách viết dễ hiểu.
Cám ơn Bác RE,Bác đã cho chúng tôi mỡ được tầm nhìn khi xem BÁc viết,Bác viết tiếp nhé(Bác có phãi nhà mô phạm không?).Chúc Bác gặt hái nhiều thành công trên con đường giãng day cũa Bác.Kính Bác
Trong chương trình Cracking bamboo vừa tổ chức ở HN thì em thấy có nhiều ban nhạc nó gõ đủ thứ từ thùng fi cho tới mấy cái thùng nước, ngõ loạn xà ngầu cả lên nhưng vẫn cho ra một thứ gọi là âm nhac đấy thôi. Vậy thì tạp âm có tính nhạc hay ko? . Em nghĩ nếu biết cách sắp xếp những thứ tạp âm rời rạc đó thành một chuỗi thống nhất và liền mạch thì cũng cho ra âm nhạc chứ. Còn độc hơn nữa có ông nhạc sĩ ổng còn sáng tác ra 1 bản nhạc mà ko có một âm tahnh nào hết. Nhạc công vẫn lật tổng phổ như bình thường, nhạc trưởng thì chỉ đứng đó, rứa mà kết thúc bản nhạc khán giả vẫn vô tay như thường. Chả hiểu :?:
bài viết của bác rebel thật đơn giản, dễ hiểu, cảm ơn bác. Cố gắng pót thêm cho anh em học hỏi nhé bác!!!
ý bác Rebel ở đây nói là 2 loại âm thanh, 1 có tính nhạc với sự hài hòa harmony trong âm sắc, loại kia thì không. âm nhạc là 1 chuyện khác nữa. âm nhạc là tổng thể các âm thanh tạo nên được 1 giai điệu melody nào đó. ta ví dụ: cùng 2 người gõ ngẫu nhiên cây đũa vào cái nắp nồi cơm, ta sẽ nghe 1 bác oánh trống gõ âm thanh có giai điệu, nhạc tính hơn đứa trẻ 15 tháng tuổi. âm nhạc không phải là mớ âm thanh hỗn độn.
Bác trích dẫn phải ghi cả tên tác giả nữa chứ? Bài đầy đủ ở đây: http://maikien.com/content/view/26/81/
