Em đọc trên BBC có một bài viết hay về văn hóa nghe nhạc, xin post lên đây để các bác tham khảo. http://www.bbc.co.uk/vietnamese/aboutuk ... prom.shtml Vỗ tay hay không vỗ tay Finlo Rohrer BBC News Magazine Chương trình hòa nhạc mùa hè thường niên BBC Proms bắt đầu tuần đầu tiên ở London, và nhiều người sẽ biến tới dòng nhạc cổ điển, nhưng cũng có rất nhiều thủ tục cần phải học. Có một số thứ khá đáng ngượng hơn là khi phát hiện thấy bạn là người duy nhất tạo ra tiếng ồn trong đám đông khán phòng. Nhưng thế giới nhạc cổ điển thường có những cảnh kinh khủng như vậy đối với những khán giả mới vào lò. Trong một buổi nhạc rock người ta thường quen với những người vỗ tay như điên cuồng, hò la, đấm vào không khí, thậm chí hô vang "rock 'n' roll" mỗi khi bài hát kết thúc. Nhưng trong thế giới nhạc thính phòng thì không như vậy. Bạn sẽ gặp những tín đồ âm nhạc cười nhạo "những ai vỗ tay vào mọi lúc". Biên tập viên nhạc cổ điển Jonathan Lennie của tạp chí Time Out cũng từng phê phán những ai vỗ tay ngay lập tức khi vừa kết thúc buổi diễn. Hiện tượng đó cũng trở thành đề tài cho bộ phim ngắn năm 2005 The Clap. Một người hâm mộ nhạc cổ điển có quan sát đã nhớ lại những khoảng cách nhớ lại những khoảng cách mà ông từng sử dụng, nghiên cứu bản nhạc và các buổi diễn trước, để xác định chính xác quãng thời gian tính bằng một phần ngàn của giây ngay sau khi buổi diễn kết thúc để ông trở thành người vỗ tay đầu tiên, như một người cuồng nhiệt. Những người ngoài đời giống như nhân vật chính đó có vẻ trở thành hiện tượng thường gặp và khó chịu. Trong một bức thư ngỏ gửi cho "Người đàn ông vỗ tay ngồi đằng sau tôi trong buổi hòa nhạc", Lennie đã viết: "Nếu đã ngồi suốt buổi diễn dài và uyên thâm như vậy, tại sao ông lại bắt đầu ồn ào như thế ngay khi ông nghĩ rằng đã kết thúc?" Tác giả khẳng định rằng với một số bài nhạc buồn, quãng thời gian im lặng sau nốt nhạc cuối cùng là quan trọng để thưởng ngoạn. "Nốt nhạc cuối cùng không phải là kết thúc của bài nhạc, mà sự im lặng mới là phần kết thúc. Trong bản giao hưởng số 9 của Beethoven, một dàn hợp xướng khổng lồ òa lên, quí vị không thể làm gì khác hơn là vỗ tay, nhưng trong các bản nhạc khác như Mahler số 9, có một đoạn hợp xướng kết thúc, chấm dứt sự sống. Bài nhạc kết thúc trong im lặng." Đơn cử như bài nhạc lạnh lẽo Winterreise của Schubert. Bạn có lẽ không hét "bravo" giữa các bài nhạc, hay muốn làm gì thì làm vào cuối bài. Lennie có một số hướng dẫn mà bạn nên làm theo. "[Hãy để cho] vài giây yên lặng để cho âm nhạc chết dần và một khoảnh khắc để nhận thấy Schubert đã thành công trong việc tạo ra cảm giác trống vắng trong tồn tại. Rồi sau đó hãy vỗ tay khen ngợi người biểu diễn." Lennie nhấn mạnh rằng ông không phải ý muốn nhắc đến khán giả của chương trình Proms - những người rất hiểu biết - khi ông viết thư ngỏ. Nhưng ông xác định một vấn đề trong thế giới rộng hơn, đang ảnh hưởng không tốt đến thế giới nhạc cổ điển. "Mọi người có vẻ như toàn gửi text và vào trang mạng xã hội, hình như không ai muốn dành thời gian để thưởng thức. Đây không phải là nhạc pop. Không phải là chuyện bật quẹt giơ cao. Cũng không có sự tham gia bằng cơ thể của khán giả. Đây là sự tham gia trong thầm lặng. Một hai người vỗ tay có thể làm hỏng cảm giác của mọi người." Ông cũng công nhận là có một số trường hợp bạn có thể vỗ tay bất kỳ khi nào bạn muốn. "Vỗ tay giữa các trường đoạn rất phổ biến thời Beethoven - nếu không phải đang trong nghi lễ tôn giáo." Khen ngợi lập tức Vậy người biểu diễn sẽ cảm thấy thế nào nếu khán giả không vỗ tay, cả giữa các đoạn lẫn ở cuối bài? Georgia Browne là chuyên gia về lịch sử sáo, từng chơi trong Viện Âm nhạc cổ đại lẫn Ban nhạc Thời Khai Sáng, cho rằng có những bài nhạc nghiêm túc mà những tràng pháo tay không đúng lúc sẽ không thích hợp. "[Nhưng] trong tư cách một người biểu diễn tôi thích khán giả thể hiện sự tán thưởng ngay lập tức. Rất vui sướng được nhận điều đó." Và bà cho rằng toàn bộ điều cấm kỵ không vỗ tay giữa các đoạn nghỉ chỉ mới phát triển gần đây. "Tôi là chuyên gia về âm nhạc thời thế kỷ 18 và 19. Hồi đó thói quen là người ta không chỉ vỗ tay mà còn nghỉ và làm những chuyện khác giữa các đoạn nghỉ trong buổi hòa nhạc." "Trong những buổi giới thiệu Haydn hay Beethoven người ta có thể chia làm hai đoạn, và có ballet hoặc đơn ca. Thường thì người ta giải lao uống nước. Và người ta không hoàn toàn nghe tất cả trong im lặng." Martin Cullingford, phó tổng biên tập tạp chí Gramophone, cũng nhận rằng mọi chuyện thay đổi. "Tính đến đầu thế kỷ 20, việc vỗ tay giữa các đoạn nhạc là bình thường. Mozart đặc biệt thích điều đó. Mọi chuyện đã thay đổi - bây giờ thì đó là điều mà người ta không mong đợi. Khi có người làm chuyện đó thì luôn ngượng một chút." Tất nhiên là có những lúc người ta có thể thoải mái cuồng nhiệt vào cuối đoạn nhạc." "[Trong] đoạn concerto piano thứ hai của Rachmaninov, có những trường đoạn mà nếu không vỗ tay thì rất là bất thường," Cullingford nói. "Lời khuyên tốt nhất là đừng vỗ tay trừ khi khán phòng vỗ tay cuồng nhiệt, khi đó thì có thể an toàn mà vỗ tay." Ngoài chuyện vỗ tay, những người mới bắt đầu nghe nhạc cổ điển còn bận tâm đến chuyện ăn mặc như thế nào. Người ta có thắt nơ đen hay không? "Điều cuối cùng bạn muốn làm là gia tăng quan điểm cho rằng có những luật lệ khắt khe khi đến dự một buổi hòa nhạc cổ điển," Cullingford nói. "Ở Covent Garden [the Royal Opera House in London] bạn có thể thấy khán giả mặc đồ khá trịnh trọng, nhưng hiếm gặp ai mặc lễ phục buổi tối. Ở Royal Festival Hall [khu South Bank của London] thì thoải mái hơn nữa - người ta mặc quần jean." Trong những phòng hòa nhạc bên ngoài London, chuyện rất thường gặp là có một số người ăn mặc trịnh trọng, bà Browne nói. Nhưng ngoài tất cả những điều trái ngược về vỗ tay và băn khoăn cho những người mới bắt đầu nghe nhạc rằng nên mặc như thế nào, còn có một qui tắc không tranh cãi - điện thoại cầm tay. Nếu bản nhạc Winterreise của Schubert có thể bị làm hỏng vì vỗ tay sai chỗ, thì chuyện gì sẽ xảy ra nếu điện thoại của bạn chơi bản the Crazy Frog đúng lúc im lặng. "Chuyện đó xảy ra nhiều lần lắm. Là điều xâm hại trực tiếp," bà Browne nói. Và còn một điều nữa là có người vẫn đi nghe nhạc bất kể bị ho khan không kiểm soát, hay có người có tính nói nhiều không thể ngừng được lấy một vài giờ. "Quí vị cần phải có một môi trường im lặng. Ho trong đoạn im lặng thật là phiền nhiễu. Và nói chuyện trong lúc nghe nhạc, thực là không thể được." Nói ngắn gọn, đi nghe hòa nhạc cũng khá giống với đi xem phim. Một trải nghiệm bình thường thôi, nhưng có thêm một số thủ tục cơ bản. Và những người mới hãy luôn nhớ rằng các tín đồ âm nhạc luôn chào đón họ. Miễn là điện thoại di động phải tắt.
- Vâng, quả thế ! Âm nhạc là 1 thứ thuộc lĩnh vực văn hóa --> nghe nhạc và cách nghe nhạc đương nhiên phải có văn hóa phù hợp. Biết và có cảm xúc khi thưởng thức nghệ thuật là một điều đáng trân trọng, nhưng thể hiện và kiểm soát cảm xúc (không loại trừ sự kiếm chế) như thế nào ở nơi công cộng lại là 1 thứ văn hóa đáng trân trọng hơn. Nó là văn hóa của những người biết tôn trọng nghệ thuật và tôn trong người khác.
Em thì chỉ mong chóng hết bài để được vỗ tay (một hình thức vận động chống mệt mỏi khi phải ngồi lâu )
Về khoản vỗ tay, em thấy ấn tượng nhất là những tràng vỗ tay chân tình mà khán giả dành cho Horowitz trong các buổi live của ông. Trong khi chúng ta nghe một mình ở nhà hoặc nghe cùng bạn bè, chả bao giờ ta vỗ tay...he he. Cứ nghe tiếng vỗ tay của khán giả sau khi kết thúc buổi diễn cũng có thể cảm nhận được sự thành công của buổi diễn đó. Chắc có bác cũng nhớ những tràng vỗ tay đặc biệt mà khán giả dành cho Rostropovich khi ông đến VN, quá tuyệt vời!
Bác làm em nhớ đến kỷ niệm một ngày Đông rất lâu rồi ở Hà Nội. Tối hôm đó, ở Fanlands chỗ Lý Thường Kiệt, chiếu cái Woodstock '69 - 3 Days of Peace and Music, sau khi nín thở xem trường đoạn tay trống rất trẻ của Santana chơi solo, mấy chú thanh niên bọn em không ai bảo ai tự dưng vỗ tay ầm ầm :lol:
Đọc hết bài này, theo em thấy có nhiều cái nên vỗ thì ta không nên vỗ và có nhiều cái không nên vỗ thì ta nên vỗ phải không ạ? Thân,
Tiện đây em cũng kể luôn. Chả là hôm vừa rồi em dẫn cu con đi xem biểu diễn ở nhà hát lớn Hà Nội. Cu con nhà em thì ngồi yên (cũng khá miễn cưỡng) nhưng một số các ông bà cô bác nói chuyện bình luận quá xá. Có đoạn kết rất cần một vài giây im lặng để thưởng thức thì có chú ngồi ngay sau kêu "vỗ tay", và miệng nói tay vỗ luôn... đến là nản. Chú này nom cũng không quá trẻ (>30),ăn mặc cũng lịch sự mà cả buổi nói chuyện rào rào, toàn những chuyện đâu đâu. Về nhà cu con vẫn còn thắc mắc tại sao cái chú ấy nói nhiều thế hả bố :mrgreen: Người thủ đô mà nghĩ thấy buồn. Chẳng bù cho cái tỉnh lẻ em ở bên Anh quốc, đi nghe dàn nhạc phường biểu diễn ở nhà thờ mà không nghe nổi một tiếng ho.
Đã nói đến văn hóa nghe thì em thấy lúc này lúc khác chúng ta có thể hiện tình cảm đối với tác phẩm 1 cách khác nhau. Đôi khi vỗ tay, đôi khi là một tiếng ồ. Thậm chí im lặng nhắm mắt. Chính em cũng có những cảm xúc khác nhau như vậy các bác ạ. Đơn giản khi nghe ‘’The power of love’’ lần đầu tiên em thấy trùng hết cả chân nhưng không nói gì (vì đang ở nhà). Nếu cùng nhiều khán giả thì không biết em sẽ thế nào. Thực sự là không biết thế nào, có khi lại kêu ầm lên và sau đó thấy mình vô duyên
Bác này người Anh mà viết giỏi tiếng Việt ghê ta. Em đồ rằng bác không phải là dân Anh, vì dù tỉnh lẻ hay thủ đô người Anh không có kiểu nói như thế. Còn bác là người Việt thì em buồn bác hơn bác buồn người thủ đô kia Em cũng nghe nói, dự khán các buổi hòa nhạc này có thể biểu lộ cảm xúc của mình một cách thoải mái chỉ cần trách làm ảnh hưởng đến người kế bên là được. Chứ hưởng thức nhạc mà gồng mình cứng ngắc nghe thì không biết hay chổ nào Trong film "Pretty Woman" có đoạn lần đầu tiên cô gái "điếm" (J.Robert) được chàng tỷ phú (R.Gère) đưa đi nghe opera. Trước buổi biểu diễn chàng có nói đại ý như "vì đây là lần đầu tiên em nghe opera nên nếu em không thích thì không sao cả, còn nếu em hưởng ngoạn được nó thì cũng bình thường vì nó đã từng là máu thịt của em rồi" (câu này em thích nhất vì em biết nhiều bác trong diễn đàn cố nghe nhạc cao cấp này cho ra vẽ "bác học" mà trong bụng chẳng hiểu gì hết) . Suốt buổi cô nàng có thể hớn hở hay xít xoa, sụt sịt mà không làm cho ông bà ngồi cùng lô phiền toái. Chỉ có điều cuối buổi diễn có một chi tiết hài là Nàng quay qua chia xẻ với ông bà ấy " Hay quá , vở kịch hay quá làm cháu muốn tè ra ngoài"
Em nghĩ:Nếu ca sĩ thu album dạng live ,nhạc sống(như các album Unplugged) thì không nên vỗ tay trong lúc chơi nhạc,mất hết cả âm sắc nhạc cụ. Còn live show ngoài trời thì ok tuốt.bác nào lên youtube mà gõ tên bài hát + live mà xem,khán giả nước ngoài thật đáng khâm phục
Ồ em không phải là dân Anh bác gì Sài Gòn ạ, em là dân Việt 100%. Thế nên nếu em nói không giống dân Anh thì bác chớ có ngạc nhiên. Em không hiểu bác buồn em cái gì, nhưng em nghĩ làm gì thì làm miễn đừng để ảnh hưởng người khác là được. Nghe nhạc cổ điển khán phòng im lặng mà mình nói rào rào thì nổi bật hơn phỏng bác? Còn nếu bác định dùng trích đoạn về một anh nhà giàu nói chuyện với một cô gái điếm (trong phim) để chứng minh luận điểm của bác về văn hóa (em cũng chưa rõ bác định chứng minh cái gì ở đây) thì em cũng xin lắng nghe bác diễn giải xem nó ra làm sao. Em hồi hộp phết đấy ạ.
