Hôm qua em lại đi nghe 1 trong những bộ giàn Hi-End tuyệt đỉnh nhất trên Thế Giới được đặt tại Nhà Hát Lớn - Hà Nội.Bộ giàn này luôn luôn được cất rất kĩ, chỉ khi nào có những chương trình biểu diễn Giao Hưởng,Thính Phòng,Nhạc Kịnh hay Opera mới thấy xuất hiện. Một khi đã nghe bộ giàn như thế này dù chỉ 1 lần (ở bất cứ khán phòng của Nhà Hát nào) khi đó mới thấy cảm giác " bê sa mê bút phê " nó là thế nào. ) . Tất cả mọi thứ đều toát lên tự nhiên như hơi thở của Cuộc Sống trên Trái Đất này; Ta đắm mình vào không gian Âm Nhạc thần tiên, đôi tai lúc đó được thảnh thơi nhất , mãn nguyện nhất, không 1 chút mỏi mệt, không 1 âm thanh nào gây khó chịu,tất cả đều vững vàng ở mọi âm vực, cường độ, độ động, tính chi tiết,tách bạch cũng như không giam mênh mang. Khi đó ta không còn nhớ phải phân tích các dải của âm thanh vì chẳng cần gì phải nhớ đến nữa.Dù hôm qua là buổi diễn cuối cùng nhưng khán phòng vẫn không còn chỗ trống và những tiếng vỗ tay không ngớt sau 1 đoạn nhạc hay hát của các Nghệ Sỹ. Lần đầu tiên vở nhạc kịch lớn này của Mozart được dàn dựng tại Việt Nam và được xem là một trong những sự kiện âm nhạc lớn nhất diễn ra tại nước ta trong năm 2006. Trong 5 đêm liên tục, từ 16 đến 20-9, vở nhạc kịch Cây sáo thần nổi tiếng của nhạc sĩ thiên tài Mozart, do Nhạc viện Hà Nội phối hợp với Đại sứ quán Áo tại Việt Nam dàn dựng, chính thức ra mắt khán giả Việt Nam tại Nhà hát Lớn Hà Nội, nhân kỷ niệm 250 năm ngày sinh của ông, đồng thời kỷ niệm 50 năm thành lập Nhạc viện Hà Nội. Một kiệt tác nhạc kịch "Cây sáo thần" là vở nhạc kịch cuối cùng của Mozart, được sáng tác và công diễn trước khi ông mất một năm. Tuy nhiên, đây lại là một trong những tác phẩm nhạc sĩ yêu thích nhất, đồng thời cũng là một trong những tác phẩm được biểu diễn nhiều nhất trên thế giới trong số những sáng tác của Mozart. Nội dung của vở opera có thể được tóm tắt như sau: Nhà tu thông thái Saratro đã đưa cô gái xinh đẹp Pamina - con gái của Nữ thần đêm tối đến ngôi đền thông thái để có thể giúp cô thoát khỏi những ảnh hưởng của người mẹ kiêu ngạo và đam mê quyền lực. Chàng hoàng tử dũng cảm và trung hậu Tamino vì tình yêu sâu sắc với Pamina tình nguyện đối đầu với Sarastro, vượt qua ba thử thách vô cùng khó khăn. Cuối cùng, chính hoàng tử lại bị sự thông thái và tâm hồn đẹp đẽ của Sarastro cảm hoá, để rồi tình nguyện trở thành một môn đồ của ông. Thế lực đen tối của Nữ hoàng bóng đêm cuối cùng đã bị ánh sáng quét sạch. Cây sáo thần là vở opera cuối cùng của Mozart, được viết năm 1891, trước khi ông qua đời, và cũng là vở nhạc kịch được đánh giá là hay nhất của nhạc sĩ thiên tài này. Đây là một câu chuyện có tính thần thoại, vui nhộn, chứa đựng những bài học triết lý nhẹ nhàng, khá gần gũi với cách cảm, cách nghĩ của người Việt. Đặc biệt, âm nhạc của Cây sáo thần mang đậm tính dân gian, mang rõ hình thức opera hài Đức. Sự phong phú bất tận của những hình thức âm nhạc, từ ca khúc giản đơn đến những cấu tạo phức điệu. Mỗi một đoạn nhạc trong vở opera này đều trở thành những bản nhạc rất hay và được các nghệ sĩ đơn ca biểu diễn thường xuyên trong các chương trình hòa nhạc. Chính vì vậy, Cây sáo thần đã được tất cả các nhà hát nhạc kịch lớn trên thế giới như La Scala (Ý), Bolsoi Theatre (Moscow)... dàn dựng và biểu diễn. Tại Việt Nam lần này, vở được dựng với sự giúp đỡ, đài thọ của Bộ Văn hóa - Giáo dục Áo và sự đầu tư của Bộ VHTT Việt Nam. Diễn viên phải hát tiếng Đức Nhạc viện Hà Nội đã huy động những giảng viên, học sinh xuất sắc nhất của mình cùng với hát bằng tiếng nước đó, trong khi hầu hết diễn viên tham gia vở này không biết tiếng Đức. “Chúng tôi phải mời những chuyên gia giỏi ngoại ngữ về dạy cho các em, dịch lời thoại ra tiếng Việt, giải thích từng câu từng chữ” - NSND Trung Kiên cho biết. Vì thế, tuy không biết tiếng Đức, nhưng khi hát đến câu nào, diễn viên đều phải hình dung ngay ra trong đầu mình đang hát điều gì, có như thế mới chuyển tải được tư tưởng, tình cảm trong từng câu chữ, từng quãng nhịp. Nghệ thuật opera yêu cầu giọng hát vang, khỏe, để hát được một câu, có khi diễn viên phải luyện suốt cả tháng trời. Vì vậy, việc tham gia vở nhạc kịch là một thử thách có phần... quá sức đối với ê-kíp thực hiện, kể cả với những giọng opera có tiếng như Bích Thủy, Đăng Dương, Quốc Hưng, Phương Nga... một số cộng tác viên tham gia dựng vở Cây sáo thần. Từ cuối năm 2005, dưới sự hướng dẫn của chỉ huy Wolfgang Groehs, đạo diễn Manfred Waba và chỉ đạo nghệ thuật NSND Trung Kiên, gần 150 diễn viên đã miệt mài tập luyện để vở opera được sớm ra mắt công chúng. Một điều oái oăm: Cây sáo thần được viết bằng tiếng Đức, và nguyên tắc của opera là dựng tác phẩm của nước nào thì phải hát bằng tiếng nước đó, trong khi hầu hết diễn viên tham gia vở này không biết tiếng Đức. “Chúng tôi phải mời những chuyên gia giỏi ngoại ngữ về dạy cho các em, dịch lời thoại ra tiếng Việt, giải thích từng câu từng chữ” - NSND Trung Kiên cho biết. Vì thế, tuy không biết tiếng Đức, nhưng khi hát đến câu nào, diễn viên đều phải hình dung ngay ra trong đầu mình đang hát điều gì, có như thế mới chuyển tải được tư tưởng, tình cảm trong từng câu chữ, từng quãng nhịp. Nghệ thuật opera yêu cầu giọng hát vang, khỏe, để hát được một câu, có khi diễn viên phải luyện suốt cả tháng trời. Vì vậy, việc tham gia vở nhạc kịch là một thử thách có phần... quá sức đối với ê-kíp thực hiện, kể cả với những giọng opera có tiếng như Bích Thủy, Đăng Dương, Quốc Hưng, Phương Nga... Nỗi lo sau công diễn Đợt công diễn sắp tới của vở opera Cây sáo thần tại Nhà hát Lớn Hà Nội được coi là một trong những sự kiện âm nhạc lớn nhất của nước ta trong năm nay. Tuy nhiên, tất cả chỉ diễn ra trong 5 đêm, nghĩa là chỉ khoảng 2.500 khán giả được thưởng thức vở nhạc kịch này, còn sau đó, xem chừng cũng khó thoát khỏi số phận “công diễn xong, xếp vào... kho” như bao vở nhạc kịch khác. “Thầy trò chúng tôi đều mong Cây sáo thần sẽ tiếp tục đến với khán giả, nhưng bằng cách nào thì... chúng tôi đang tính” - NSND Trung Kiên nói. Chi phí dàn dựng, biểu diễn một tác phẩm opera rất tốn kém, phải có sự đầu tư của Nhà nước. Quả là đáng buồn nếu phải “xếp kho” một tác phẩm đầy công sức, tâm huyết như vậy. Đánh thức tiềm năng thanh nhạc cổ điển Theo NSND Trung Kiên, âm nhạc Việt Nam hiện nay đang mất cân bằng nghiêm trọng bởi sự “lên ngôi” của nhạc nhẹ. “Đành rằng nhạc nhẹ đáp ứng được nhu cầu của số đông công chúng, nhưng nếu một nền âm nhạc chỉ phát triển nhạc nhẹ, thiếu hụt âm nhạc bác học thì đó chỉ là một nền âm nhạc què quặt” - NSND Trung Kiên nói. Việc tham gia Cây sáo thần là một cơ hội để các sinh viên, giảng viên của Nhạc viện cũng như các ca sĩ chuyên nghiệp có cơ hội tiếp xúc, tập dượt với nghệ thuật kinh điển, có cơ hội đánh thức tiềm năng thanh nhạc cổ điển của mình. Và đây là điều khiến những người quan tâm đến âm nhạc bác học đặt niềm hy vọng: Đội ngũ diễn viên opera của các nhà hát sẽ được bổ sung, thoát khỏi tình trạng... có đội bóng mà không có cầu thủ như hiện nay. Người Lao Động Nằm trong khuôn khổ của lễ hội Mozart (được tổ chức nhân 250 năm ngày sinh Mozart), vở nhạc kịch là kết quả của gần một năm trời lao động nghệ thuật nghiêm túc của những nghệ sĩ, giảng viên, sinh viên của Nhạc viện Hà Nội với sự giúp đỡ của các nghệ sĩ Cộng hoà Áo. "Cây sáo thần" được biết đến không chỉ như một câu chuyện đẹp như mơ mà còn là một quan niệm triết học đầy ý nghĩa. Vở nhạc kịch chứa đựng mọi tinh hoa trong nghệ thuật sáng tác và quan niệm sống của Mozart. Đó là sự kết hợp lối hát hoa mỹ khoe kỹ thuật trong những aria của Nữ hoàng bóng đêm, những giai điệu mang đậm tính dân gian Đức qua câu hát của anh chàng Papageno, tính tao nhã của nhạc kịch chính thống qua hình ảnh chàng hoàng tử Tamino và cô gái Pamina và tính tôn giáo trang nghiêm và bí ẩn của những bài thuyết giảng của nhà tu Sarastro... Toát lên trong cả tác phẩm là một tinh thần lạc quan tuyệt đối, là chiến thắng không thể chối cãi của ánh sáng, của tính thiện và tri thức trước những âm mưu, thế lực đen tối muốn khuất phục loài người. Là một vở nhạc kịch được dàn dựng và trình diễn bằng ngôn ngữ nguyên gốc - tiếng Đức, nhưng khán giả Hà Nội lại có thể nắm bắt được gần như đầy đủ nội dung và tình tiết của câu chuyện nhờ những lời thoại đã được chuyển sang tiếng Việt và một màn hình phụ đề cho từng câu hát. Trong hơn hai tiếng rưỡi đồng hồ, công chúng yêu âm nhạc được thưởng thức một tác phẩm nghệ thuật đích thực với chất lượng cao, được trình diễn bởi những gương mặt nghệ sĩ quen thuộc và cả mới lạ. Người yêu âm nhạc gặp lại giọng nam cao Đăng Dương trong vai hoàng tử Tamino - một vai diễn rất hợp với phong cách của anh. Soprano Nguyễn Bích Thủy trở về từ Hàn Quốc (cô đang học thạc sĩ - chuyên ngành biểu diễn opera tại ĐH Nghệ thuật Seoul) đảm nhận vai Nữ hoàng bóng đêm - nhân vật gắn với một aria nổi tiếng về độ khó (nốt cao nhất là nốt fa nằm ở octave thứ 6). Có thể nói, trong khả năng của bản thân, Bích Thuỷ đã thật sự cố gắng để có thể đạt được kết quả tốt nhất cho vai diễn. Nhân vật được khán giả yêu thích nhất không ai khác ngoài "anh chàng bắt chim" Papageno - con người đem lại tiếng cười cho khán giả mỗi khi xuất hiện trên sân khấu. Có lẽ với vai diễn Papageno - Vũ Mạnh Dũng là nghệ sĩ đã đảm nhận hoàn chỉnh nhất cả hai vai trò hát và diễn trong suốt cả vở nhạc kịch. Việt Dung trong vai cô gái xinh đẹp và đức hạnh Pamina là một gương mặt mới với sân khấu nhạc thính phòng nhưng thực sự đã để lại ấn tượng về một giọng soprano legaric đẹp và trẻ trung. Hơn 20 nghệ sĩ trực tiếp đứng trên sân khấu và những giọng ca trong dàn hợp xướng Hà Nội đều là những gương mặt còn trẻ hoặc rất trẻ. Nhiều người trong số họ mới lần đầu được tham gia vào một vở nhạc kịch hay đứng trên sân khấu. Tuy nhiên, những khiếm khuyết đâu đó về ngôn ngữ, phong cách diễn xuất hay kỹ thuật thanh nhạc đã được bù đắp bởi bầu nhiệt huyết, sức trẻ và một tinh thần cống hiến cho nghệ thuật nghiêm túc. Cũng không thể không nhắc tới đóng góp của Dàn nhạc Giao hưởng Hà Nội dưới sự chỉ huy của nhạc trưởng người Áo (ông cũng chính là chỉ đạo nghệ thuật của cả vở nhạc kịch) Wolfgang - những người đã đưa những giai điệu tuyệt vời của âm nhạc Mozart hòa quyện với tiếng hát của những nghệ sĩ trên sân khấu... Theo Lao Động Tại sao hơn 2 thế kỉ qua người ta không ngừng nghe Mozart? Bởi Mozart là Người bạn đồng hành vĩnh cửu, là văn hào viết bằng Âm Thanh mà tiểu thuyết của Ông bao trùm hết tất cả nhũng gì Con Người có thể cảm nhận trong Đời Sống, cả Hạnh Phúc lẫn khổ đau. Cảm nhận của nhà thơ Nguyễn Trọng Tạo về cuốn sách của Bằng Việt mới được tái bản lại: "Ba mươi năm trước tôi đọc cuốn Mozart của Bằng Việt. Tập sách đã cuốn hút tôi không chỉ bởi tính hấp dẫn của số phận Người Nhạc sĩ Thiên Tài mà còn bởi văn phong trong sáng và niềm đam mê Âm Nhạc của ngòi bút Bằng Việt. Hồi đó Bằng Việt 35 tuổi, bằng đúng tuổi thọ của Mozart. Còn Tôi là 1 người lính vừa đi qua Chiến Tranh, Tôi hòa đồng vào Tình Yêu âm nhạc của nhân vật chính và biết rằng từ đây mình đã có 1 hiểu biết mới, 1 tình yêu mới đối với Âm Nhạc của Mozart." Bằng Việt thì bộc bạch nỗi lòng: "Tôi viết Mozart như một nhu cầu tự thân. Trước đó năm 20 tuổi Tôi say mê cuồng nhiệt Beethoven. Nhưng rồi với Thời gian Tôi bị Mozart "thôi miên" vì cái hồn thanh thản Trời cho, vì sự hài hòa thấnh thiện của Nhạc Mozart, làm cân bằng mọi âu lo Trần Thế dù bi kịch của Cuộc Đời có lớn đến đâu đi nữa".
Không biết vở này có được công diễn ở Sài gòn không nhể? Xem bài viết mô tả của bác Tuananhmaungo mà em đã nổi hết da gà lên rồi. Riêng khoản nhạc kịch này cũng như sự trình diễn của dàn nhạc giao hưởng VN thì chúng em ở Sài gòn là hay bị thiệt thòi quá.
Các bác thích nhạc kịch của Mozart nên có đĩa này The Ultimate Mozart Album: Mozart's Greatest Love Songs Così fan tutte, opera, K. 588 Terzettino: Soave sia il vento Performed by Chamber Orchestra Europe with Michele Pertusi, Anne Sofie von Otter, Renee Fleming Conducted by Georg Solti Le nozze di Figaro (The Marriage of Figaro), opera, K. 492 Duet: Cinqui...dieci...venti...trenta Performed by Roma Orchestra dell'Accademia Nazionale di Santa Cecilia with Cecilia Bartoli, Bryn Terfel Conducted by Myung-Whun Chung Le nozze di Figaro (The Marriage of Figaro), opera, K. 492 Non so più Performed by Vienna Philharmonic Orchestra with Cecilia Bartoli Conducted by Gyorgy Fischer Le nozze di Figaro (The Marriage of Figaro), opera, K. 492 Voi che sapete Performed by London Philharmonic Orchestra with Frederica Von Stade Conducted by Georg Solti Le nozze di Figaro (The Marriage of Figaro), opera, K. 492 Porgi, amor! Performed by London Philharmonic Orchestra with Kiri Te Kanawa Conducted by Georg Solti Le nozze di Figaro (The Marriage of Figaro), opera, K. 492 Non più andrai, farfallone Performed by London Philharmonic Orchestra with Samuel Ramey Conducted by Georg Solti Le nozze di Figaro (The Marriage of Figaro), opera, K. 492 Dove sono Performed by London Philharmonic Orchestra with Kiri Te Kanawa Conducted by Georg Solti Le nozze di Figaro (The Marriage of Figaro), opera, K. 492 Deh vieni, non tardar Performed by Vienna Philharmonic Orchestra with Cecilia Bartoli Conducted by Gyorgy Fischer Don Giovanni, opera, K. 527 Madamina, il catalogo è questo Performed by Vienna Philharmonic Orchestra with Fernando Corena Conducted by Josef Krips Don Giovanni, opera, K. 527 Or sai chi l'onore Performed by Vienna Philharmonic Orchestra with Birgit Nilsson Conducted by Erich Leinsdorf Don Giovanni, opera, K. 527 Là ci darem la mano (Love Duet) Performed by Vienna Philharmonic Orchestra with Cecilia Bartoli, Bryn Terfel Conducted by Erich Leinsdorf Don Giovanni, opera, K. 527 Finch ch'han dal vino (Champagne Aria) Performed by Vienna Philharmonic Orchestra with Cesare Siepi Conducted by Erich Leinsdorf Don Giovanni, opera, K. 527 Deh, vieni all afinestra (Don Giovanni's serenade) Performed by London Philharmonic Orchestra with Bryn Terfel Conducted by Georg Solti Don Giovanni, opera, K. 527 Il mio tesoro intanto Performed by Vienna Philharmonic Orchestra with Cesare Valletti Conducted by Erich Leinsdorf Don Giovanni, opera, K. 527 Mi tradì quell'alma ingrata Performed by Vienna Philharmonic Orchestra with Leontyne Price Conducted by Erich Leinsdorf Die Entführung aus dem Serail (The Abduction from the Seraglio), opera, K. 384 Hier soll ich dich denn sehen Performed by Vienna Philharmonic Orchestra with Gosta Winbergh Conducted by Georg Solti Die Entführung aus dem Serail (The Abduction from the Seraglio), opera, K. 384 Welche Wonne, welche Lust Performed by Vienna Philharmonic Orchestra with Kathleen Battle Conducted by Georg Solti Die Zauberflöte (The Magic Flute), opera, K. 620 Der Vogelfänger bin ich ja (Papageno's Aria) Performed by Vienna Philharmonic Orchestra with Hermann Prey Conducted by Georg Solti Die Zauberflöte (The Magic Flute), opera, K. 620 Dies Bildnis ist bezaubernd (Tamino's Aria) Performed by Vienna Philharmonic Orchestra with Leopold Simoneau Conducted by Karl Bohm Die Zauberflöte (The Magic Flute), opera, K. 620 Bei Männern, welche Liebe fühlen Performed by Vienna Philharmonic Orchestra with Pilar Lorengar, Hermann Prey Conducted by Georg Solti Die Zauberflöte (The Magic Flute), opera, K. 620 Der Hölle Rache (Queen of the Night's Aria) Performed by Vienna Philharmonic Orchestra with Christina Deutekom Conducted by Georg Solti Die Zauberflöte (The Magic Flute), opera, K. 620 Ach, ich fühl's Performed by Orchestra of St. Luke's with Renee Fleming Conducted by Sir Charles Mackerras Die Zauberflöte (The Magic Flute), opera, K. 620 Duet: Pa-Pa-Pa-Pa-Pa-Pa-Papagena (Papageno-Papagena Duet) Performed by Orchestra of St. Luke's with Cecilia Bartoli, Bryn Terfel Conducted by Sir Charles Mackerras
Bác nào thích nghe Mozart thì tìm đĩa nào của nhạc trưởng Karl Bohm ấy, nghe mới thích. Buổi hôm nọ ở Nhà hát lớn HN em ko đi nhưng nghe bạn em nhận xét Việt Nam làm được thế là cố gắng lắm rồi , tiếc là hình như ko diễn ở SG. Bác nào không đi xem được thì có thể vào đây xem ảnh: http://www.nhaccodien.info/forum/showthread.php?t=92
Em cũng ko rành món này mấy. Cái đĩa em nói ở trên có nhiều đoạn nổi tiếng tập hợp nhiều ca sĩ có tên tuổi hát --> nghe để tham khảo cũng tạm được. Em có 2 đĩa tóm lược The Abduction from the Seraglio và Don Giovanni của ông Karl Bohm mà bác Apomethe giới thiệu. Nếu bác nào muốn copy thì liện hệ với em.
Đây là đĩa nhựa những trích đoạn hay trong vở nhạc kịch này, đĩa do Grammophon sản xuất, Herbert Von Karajan chỉ huy. Nghe đĩa này xong thì thấy vở diễn ở Nhà Hát Lớn ảnh hưởng nhiều từ vở do Karajan chỉ huy. Em còn 1 đĩa do Eterna sản xuất thì hơi khác so với đĩa này.
